Czy błonnik jest szkodliwy?

 

Znaczenie błonnika w profilaktyce zaparć, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku jest nieocenione. Składnik ten nie tylko przyczynia się do regulacji pracy przewodu pokarmowego, ale też – w zależności od postaci - posiada właściwości prebiotyczne tzn. stanowi świetną pożywkę do rozwoju mikroflory jelitowej.

 
Okazuje się jednak, że ta sama grupa pacjentów, która w największym stopniu zyskuje, dzięki dużej obecności błonnika w diecie, jednocześnie może przez nią wiele stracić. Mowa o osobach starszych. Pomimo niewątpliwych walorów włókna pokarmowego jego stosowanie bez ograniczeń – szczególnie w tej grupie wiekowej - może wiązać się z 2 negatywnymi aspektami.

Pierwszym z nich jest ryzyko odwodnienia i mechanicznego podrażnienia przewodu pokarmowego.

Drugi aspekt to z kolei ryzyko interakcji z jednocześnie stosowanym lekami.

 

Błonnik - ryzyko odwodnienia i mechanicznego podrażnienia przewodu pokarmowego


Wśród zaleceń dotyczących spożywania dużej ilości błonnika lub/i stosowania preparatów farmaceutycznych na jego bazie, zawsze pojawia się informacja o konieczności wypijania 2-3 litrów płynów na dobę. Dlaczego? Błonnik ma tendencję na pęcznienia i pochłaniania cząsteczek wody, co – przy braku wystarczającej ilości płynów – może powodować mechaniczne podrażnienie przewodu pokarmowego i odwodnienie organizmu. Biorąc pod uwagę fakt, że osoby starsze i tak przyjmują sporą ilość leków „odwadniających” (np. diuretyków w leczeniu nadciśnienia tętniczego), efekt ten może być jeszcze silniejszy.

 

Błonnik - ryzyko interakcji z lekami

 

Druga kwestia to ryzyko interakcji. Okazuje się, że błonnik pokarmowy hamuje wchłanianie wielu leków w stopniu znacznym, albo nawet bardzo znacznym. Jakie to leki? Listę rozpoczynają trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina). Dalej mamy gamę substancji kardiologicznych z digoksyną na czele. W tym ostatnim przypadku odnotowano nawet, że jednoczesne stosowanie obu preparatów zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca i niewydolności krążenia. Co więcej odnotowano, że błonnik zmniejsza wchłanianie doustnych leków przeciwcukrzycowych, ale zależność ta dotyczy bardziej leków starszej generacji niż nowszych inkretyn. Istnieje także doniesienia, jakoby składnik ten hamował skuteczność paracetamolu. Zastrzegamy jednak, że wymaga ono potwierdzenia w kolejnych badaniach na pacjentach z bólem.

 

Puenta:

Wydając pacjentowi preparat z błonnikiem, zapytaj wpierw jakie leki przyjmuje.

Jeśli będą to preparaty z zestawienia (patrz powyżej), poinformuj o ryzyku interakcji oraz sposobach na ich uniknięcie (zachowanie maksymalnego odstępu czasowego albo odstawienie błonnika).

Koniecznie przekaż również informację, aby pacjent spożywał 2-3 litry płynów dziennie, zwłaszcza jeśli masz do czynienia z osobą starszą, która jednocześnie przyjmuje leki moczopędne.

 

Przygotował zespół zatrzymajpacjenta.pl