Leki a słońce - przy których lekach należy unikać wychodzenia na słońce?

 

Jakie mamy rodzaje interakcji leków? Lek – lek, lek – żywność, lek – suplement diety, lek – alkohol, lek – choroba. Okazuje się, że ta lista się nie wyczerpuje. Połowa lata jest dobrym momentem, aby przypomnieć kwestię interakcji leków ze… słońcem, a ściślej działanie fototoksyczne niektórych substancji czynnych. I to nie tylko tych stosowanych miejscowo w postaci preparatów na skórę, ale także leków doustnych. Jakie to dokładnie farmaceutyki? Posegregowaliśmy je w oparciu o obszary terapeutyczne.

 

Lista leków, przy których należy unikać słońca 

 

  • Antybiotyki: fluorochinolony (zarówno „starsze” takie jak ciprofloksacyna, jak również te nowsze np. moksifloksacyna i lewofloksacyna), doksycyklina (uwaga: leczenie i profilaktyka boreliozy) i sulfametaksazol.
  • Leki kardiologiczne – hydrochlorotiazyd (duża liczba doniesień wskazujących na fototoksyczność!), furosemid, werapamil i amiodaron (powszechnie stosowany w terapii niektórych zaburzeń rytmu serca).
  • Leczenie bólu – ketoprofen (najbardziej), naproksen i ibuprofen (w mniejszym stopniu).
  • Leki przeciwgrzybiczne – działanie fototoksyczne potwierdzono dla itrakonazolu i terbinafiny, ale dla flukonazolu już nie.
  • Leki przeciwhistaminowe – cetyryzyna i loratadyna (ale w nie tak istotnym stopniu, jak w przypadku np. fluorochinolonów).
  • Leki psychiatryczne – część benzodiazepin np. lorazepam, diazepam.

 

Omawiając z pacjentem kwestię fototoksyczności należy pamiętać o 2 ważnych aspektach.

 

Pierwszym jest fakt, że powyższe zestawienie nie jest zamknięte – oparzenia i przebarwienia na skórze wywołane działaniem określonej substancji czynnej i promieniowania UV mogą pojawić się także w przypadku innych preparatów. Wiele zależy bowiem od fototypu skóry, obecności chorób współistniejących (nie tylko dermatologicznych!) i wrażliwości osobniczej.

 

Interakcje lek - słońce: zalecenia dla pacjenta

 

Kolejna kwestia to sama rozmowa z pacjentem. Okazuje się, że w tym przypadku najprostsze rozwiązania są najlepsze. Można je zawrzeć w 4 zasadniczych punktach.

  1. Poinformuj pacjenta, aby ekspozycja na promieniowanie UV była ograniczona do zupełnego minimum. Zasada tyczy się szczególnie godzin o wysokim nasłonecznieniu (przypominamy, że w lipcu występują one nawet późnym popołudniem).
  2. Jeśli pacjent korzysta z solariów, powinien z nich zrezygnować – najlepiej na stałe – zwracamy uwagę na profilaktykę czerniaka i innych nowotworów skóry.
  3. Wspomnij o odpowiednim ubiorze. W trakcie stosowania leków „fototoksycznych” warto zakładać koszule z długimi rękawami i spodnie z długimi nogawkami. Przypomnijmy również, że czapki z daszkiem czy kapelusze znów są trendy.
  4. Pacjent powinien stosować kremy z filtrem. Według badań najlepiej sprawdzają się tylko takie, które posiadają SPF równy lub wyższy niż 30.

Czy pacjent powinien odstawić terapię, jeśli pojawiają się zmiany skórne? Przypadki te należy rozpatrzyć indywidualnie. Istotny w tym względzie może być ponowny kontakt chorego z lekarzem (jeśli np. terapia jest długoterminowa) lub/i zamiana na lek „niefototoksyczny” np. ketoprofenu na paracetamol lub słabe opioidy (np. jeśli pacjent zgłasza dolegliwości bólowe).

 

Czas na puentę:

Gdy w okresie letnim realizujesz receptę/sprzedajesz lek OTC podejrzany o fototoksyczność (patrz lista powyżej) poinformuj o tym pacjenta.

 

Przygotował zespół zatrzymajpacjenta.pl