Benzodiazepiny - odstawienie, uzależnienie

 

Na łamach „Medycyny Praktycznej” pojawiło się w ostatnim czasie tłumaczenie obszernego przeglądu piśmiennictwa naukowego na temat bezpiecznego odstawiania benzodiazepin (BDZ). Materiał ten został dodatkowo wzbogacony o bardzo niepokojące dane epidemiologiczne, które nie tylko nie napawają optymizmem, ale również wskazują, że nadużywanie BDZ jest – mimo wielu kampanii edukacyjnych – nadal poważnym zjawiskiem, również wśród pacjentów aktywnych zawodowo, a nie tylko seniorów.

 
Szacuje się, że nawet 27% osób z populacji ogólnej stosuje BDZ. W placówkach opieki długoterminowej odsetek ten wynosi 55% a w szpitalach – prawie 70%.  Co więcej, nawet 70% pacjentów przyjmuje benzodiazepiny w sposób przewlekły, często – i tutaj aż ciężko uwierzyć – nawet przez kilkadziesiąt lat. Raport wskazuje, że w niektórych krajach częstość przepisywania BDZ co prawda zmniejszyła się, ale lekarze „przestawili” pacjentów na inne nierekomendowane środki jak np. mianserynę, trazodon czy hydroksyzynę.

 

Benzodiazepiny - działania niepożądane


Znane są również działania niepożądane benzodiazepin. Oprócz uzależnienia, stosowanie tych leków wiążę się z upadkami, złamaniami, wypadkami komunikacyjnymi czy trwałymi zaburzeniami funkcji poznawczych. Ryzyko efektów ubocznych jest 2-krotnie wyższe niż uzyskanie efektu terapeutycznego, jakim jest poprawa jakości snu.

 

Mało tego – najnowsze badania wskazują, że podobny, niekorzystny profil działania posiadają także równie popularne preparaty z klasy 3-Z, czyli zolpidem, zaleplon i zopiklon, które jeszcze niedawno rekomendowane były jako całkowicie bezpieczna alternatywa dla BDZ.

 

Jak odstawić benzodiazepiny?


Zatem – idąc do sedna sprawy - w jaki sposób odstawić benzodiazepiny? Zgodnie z zaleceniami ekspertów, proponujemy kilka punktów:

 

1. Edukacja.

Pacjent powinien wiedzieć, z jakimi następstwami wiążę się długotrwałe stosowanie BDZ, i czym charakteryzują się tzw. objawy odstawienie – bezsenności z odbicia, zaburzeń depresyjnych, lęku, bólów głowy, a także – i to ciekawe – objawów grypopodobnych. Dobrym prognostykiem jest fakt, że u chorych, którzy odstawiają benzodiazepiny zgodnie z zaleconym planem efekty te rozwijają się bardzo rzadko.

 
2. Plan.

Pacjent powinien mieć przedstawiony jasny schemat odstawiania BDZ. Strategia ta nie powinna być dokładnie taka sama dla wszystkich pacjentów, ale indywidualna i elastyczna, czyli innymi słowy dostosowana do potrzeb i stanu chorego. 


3. Metoda.

Wytyczne bazujące na opinii ekspertów wskazują, aby dawkę BDZ zmniejszać o 25% co 2 tygodnie. Doniesienia, w których redukowano dawkę preparatu o 50% nie wiązały się z zadowalającymi wynikami. Należy wziąć pod uwagę, że proces odstawienia benzodiazepin jest najczęściej długotrwały i trwa od kilku tygodni nawet do wielu miesięcy. 

 

 

Puenta:

Proces odstawiania benzodiazepin powinien być prowadzony przy współpracy lekarza, farmaceuty oraz samego pacjenta. Jest trudny, długotrwały, jednak – co najważniejsze – z pewnością nie jest skazany na niepowodzenie. Jeśli pacjent po raz n-ty realizuje receptę na lek benzodiazepinowy i wykazuje chęć odstawienia tych leków, na pewno możemy mu w tym pomóc. Podstawą jest ponowna konsultacja z lekarzem, dostosowanie schematu odstawiania do indywidualnych potrzeb chorego oraz bardzo powolna redukcja dawki przyjmowanego leku.

 

Opracował zespół zatrzymajpacjenta.pl