Sterydy miejscowe - działania niepożądane

 

Od lat zajmują ważne miejsce w leczeniu dermatologicznym. I to nie tylko w przypadku atopowego zapalenia skóry (AZS), ale także łuszczycy, wyprysku kontaktowym czy zmianach wywołanych ekspozycją na światło słoneczne. Mowa o gilkortykosteroidach miejscowych. Mimo ich skuteczności uwarunkowanej przede wszystkim siłą działania przeciwzapalnego, nierzadko mogą powodować działania niepożądane. O czym należy pamiętać rekomendując sterydy miejscowe?

 


Oto lista najważniejszych punktów:

 

  • Jednym z częstszych działań niepożądanych są teleangiektazje, czyli poszerzone naczynia włosowate. Miejscem ich najczęstszego występowania jest skóra twarzy i fałdy skórne. 
  • Długotrwałe stosowanie glikortykosteroidów miejscowych może powodować rozstępy, plamicę, miejscowe stany zapalne, a nawet trądzik posterydowy. Część tych zmian uwarunkowana jest nadmierną utratą kolagenu, jaka może występować w przebiegu leczenia przewlekłego.
  •  Przewlekłe leczenie kortykosteroidami zmian na skórze w okolicy oczu może też doprowadzić do rozwoju jaskry czy zaćmy. Nie są to przypadki rzadkie – w literaturze opisano wiele takich case studies.
  • Warto pamiętać, aby steryd miejscowy stosowany był tak krótko, jak to możliwe, czyli najczęściej do momentu opanowania ostrego okresu choroby. Preferowana jest także tzw. terapia przerywana, czyli aplikacja substancji czynnej naprzemiennie z podłożem lekowym (jednego dnia steryd miejscowy, następnego środek obojętny).  Należy zwrócić też uwagę, aby zawsze nakładać cienką warstwę preparatu.
  • Glikokortykosteroidy miejscowe nie powinny być stosowane u wcześniaków i noworodków, ze względu na wysokie ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych. 
  • Należy pamiętać, że sterydy miejscowe cechują się różną siłą działania przeciwzapalnego. Jest ona uwarunkowana nie tylko właściwościami samej substancji czynnej, ale także podłożem, które jest zastosowane w konkretnej postaci farmaceutycznej. Na efekt terapeutyczny preparatów steroidowych ma także wpływ obecność w ich składzie innych leków (kwasu salicylowego, antybiotyków czy środka przeciwgrzybiczego).
  • Podłoża maściowe zwiększają uwodnienie warstwy rogowej, a tym samym i penetrację. Kremy — hydrofilne, słabiej penetrują skórę i są zalecane w przypadkach aktywnego stanu zapalnego skóry, z tendencją do wysięku. Lotiony i roztwory działają powierzchownie i wykorzystuje się je zwłaszcza na okolice owłosione.

 

Puenta:

Glikokortykosteroidy miejscowe, pomimo faktu, że aplikowane są na skórę często powodują działania niepożądane. Aby zminimalizować ryzyko ich wystąpienia należy wziąć pod uwagę powyższe punkty. Wydając pacjentowi steryd poinformuj go, by stosował go tak krótko, jak to możliwe, czyli najczęściej do momentu opanowania ostrego okresu choroby. 

 

Przygotował zespół zatrzymajpacjenta.pl