Pseudoefedryna - wskazania, przeciwwskazania i interakcje

 

Pseudoefedryna to chyba jedna z bardziej kontrowersyjnych substancji czynnych, jakie dostępne są obecnie bez recepty. Czy fakt, że posiada niezbyt dobrą prasę jest słuszny? Częściowo na pewno, jednak należy pamiętać, że jej znaczenie w leczeniu niedrożności nosa nadal podkreślane jest w wielu publikacjach naukowych.


Stosowanie pseudoefedryny zmniejsza przekrwienie błony śluzowej górnych dróg oddechowych, szczególnie błony śluzowej nosa i zatok. Jakie ma to znaczenie dla pacjenta? Przede wszystkim likwiduje obrzęk i udrożnia jamę nosową. Lek ten można wiec polecać pacjentom z przeziębieniem, grypą, zapaleniem zatok (wirusowym lub bakteryjnym) oraz alergicznym nieżytem nosa (ANN). Wydanie tego leku w aptece powinno być jednak poprzedzone krótkim wywiadem.

 

Oto kwestie, które należy wziąć pod uwagę w trakcie rozmowy z pacjentem.

  • Pod względem chemicznym, pseudoefedryna jest bardzo podobna do efedryny. Słabiej jednak obkurcza naczynia krwionośne i wywiera słabszy wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Na szczęście.
  • Działanie pseudoefedryny rozpoczyna się przed upływem 30 minut od chwili  zastosowania i utrzymuje się przez co najmniej 4 godziny.
  • Pseudoefedryna jest bardzo częstym składnikiem leków złożonych z obszaru tzw. „przeziębieniówki”. Kojarzona jest m. in. z ibuprofenem, kwasem acetylosalicylowym, paracetamolem, tiprolidyną (zmniejsza obrzęk błony śluzowej i wydzielanie śluzu) czy dekstrometorfanem. Przed  ich wydaniem należy więc upewnić się, czy pacjent nie przyjmuje już poszczególnych substancji czynnych w ramach monoterapii.
  • Z powodzeniem można ją także łączyć z lekami przeciwhistaminowymi II i III generacji np. loratadyną, desloratadyną, cetyryzyną, ale tylko w leczeniu ANN. W przebiegu przeziębienia, grypy czy zapalenia zatok kojarzenie pseudoefedryny z antyhistaminikami nie ma sensu.
  • Przeciwwskazaniem do stosowania pseudoefedryny jest nadciśnienie tętnicze i choroba wrzodowa. Przed jej wydaniem należy zapytać pacjenta właśnie o te 2 powszechne jednostki chorobowe.
  • Pseudofedryna nie jest także wolna od interakcji. Wykazano, że może ona:
    • obniżać skuteczność leków na nadciśnienie (niezależnie jaki konkretnie zastosowaliśmy preparat),
    • powodować nagły wzrost ciśnienia tętniczego w trakcie jednoczesnego stosowania leków psychotropowych. 
  • Przedawkowanie lub/i nadużywanie pseudoeferdyny wiążę się z objawami ze strony OUN: bezsennością, omamami, psychozami, zawrotami głowy i nadmiernym pobudzeniem. Substancja ta w dużych dawkach zwiększa również ryzyko zawału serca czy udaru mózgu.
  • Sympatykomimetyczny efekt pseudoefedryny umożliwia jej zastosowanie w prewencji tzw. barotraumy - w warunkach zmiennego ciśnienia atmosferycznego – np. podczas lotu samolotem oraz nurkowania. W jednym z badań wykazano bowiem, że zastosowanie 120 mg pseudoefedryny u dorosłego przynajmniej na 30 minut przed lotem znacząco zmniejsza natężenie bólu uszu (ale uwaga: ChPL produktów zawierających pseudoefedrynę nie zawiera jednak informacji o tym wskazaniu).
  • Pseudoefedryna kiedyś bywała stosowana w farmakoterapii priapizmu – objawu polegającego na występowaniu długotrwałego, bolesnego wzwodu członka. Obecnie jej znaczenie w tym wskazaniu jest jedynie historyczne.

 

Puenta:

Czy pseudoefedryna może być niebezpieczna dla naszego pacjenta? Tak, ale to samo moglibyśmy napisać o wielu innych lekach bez recepty. Aby jej stosowanie było nie tylko efektywne, ale wiązało się z niskim ryzykiem działań niepożądanych należy wziąć pod uwagę powyższe punkty.

 

Przygotował zespół zatrzymajpacjenta.pl

 


O innych często stosowanych lekach przeczytasz:

Paracetamol. Kompendium farmaceuty »

Amoksycylina. Kompendium farmaceuty »

Walsartan. Kompendium farmaceuty »

Ibuprofen. Kompendium farmaceuty »