Metformina - co powinniśmy o niej wiedzieć?

 

Jedno doniesienie medialne dotyczące tej ważnej substancji czynnej goni drugie. Czy metformina podzieli los walsartanu i ranitydyny? Tego nie wiemy. Póki co, w zgodnej opinii ekspertów, pacjenci nie powinni rezygnować z jej przyjmowania.

 

Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że w przypadku uzyskania potwierdzonych informacji o zanieczyszczeniach występujących w konkretnych partiach leku GIF wyda decyzję o wycofaniu ich z obrotu. Jest to standardowa procedura.


Zamieszanie wokół metforminy zrodziło wiele pytań nie tylko dotyczących obecności i szkodliwości potencjalnego zanieczyszczenia, ale także jej roli w terapii cukrzycy. Oto co powinniśmy wiedzieć:


Polskie Towarzystwo Diabetologiczne (PTD) o metforminie

 

W pierwszej kolejności zwracamy uwagę na zalecenia kliniczne PTD (uwaga: Towarzystwo to publikuje je raz na rok), w których słowo „metformina” pojawia się aż 60 razy. Zgodnie z algorytmem postępowania zaproponowanym przez diabetologów, lek ten powinien być stosowany niemal na każdym kroku leczenia farmakologicznego cukrzycy:

  1. w 1. etapie – metformina w ramach monoterapii
  2. w 2. etapie terapii:
    • w przypadku rozpoznanej choroby sercowo-naczyniowej - metformina w skojarzeniu z agonistą receptora GLP-1 lub/i flozyną, która… zyskała w ostatnim czasie refundację (więcej o tym w materiale: W końcu będziemy mieli refundację nowoczesnych leków na cukrzycę?)
    • w przypadku braku choroby sercowo-naczyniowej - metformina w skojarzeniu pochodną sulfonylomocznika, lekiem inkretynowym lub flozyną
  3. w 3. etapie leczenia metformina m. in. w połączeniu z insulinoterapią

 

Metformina - ważne informacje dla pacjenta

 

Metformina – pomimo bardzo korzystnych (i ciekawych!) właściwości farmakologicznych (związanych ze zwiększeniem odpowiedzi organizmu na działanie insuliny) - nie jest lekiem zupełnie obojętnym. Dlatego też przed jej wydaniem należy uwzględnić m. in. następujące aspekty:

 

  • W celu ograniczenia ryzyka wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, stosowanie metforminy należy rozpoczynać od małych dawek, następnie stopniowo je zwiększając do maksymalnej tolerowanej dawki;
  • Metformina nie stymuluje bezpośrednio wydzielania insuliny, więc jest mało prawdopodobne, aby przyczyniła się do rozwoju hipoglikemii (mówimy oczywiście tutaj wyłącznie o monoterapii);
  • Metformina może wywołać (lub zaostrzyć) kwasicę metaboliczną która jest bardzo rzadkim, lecz potencjalnie śmiertelnym działaniem niepożądanym. Stan ten manifestuje się niespecyficznymi objawami: zmęczeniem, bólami brzucha, nudnościami, oziębieniem kończyn i bradykardią. Jeśli któryś z nich się pojawi, pacjent powinien niezwłocznie skonsultować się z lekarzem;
  • Ryzyko kwasicy po metforminie jest wyższe u alkoholików, u osób z niewydolnością wątroby oraz u pacjentów po zabiegach operacyjnych i diagnostycznych. Nie bez przyczyny zaleca się m. in. aby lek ten odstawiony był na 48 godzin przed planową koronarografią;
  • Metformina nie jest również wolna od interakcji z lekami kardiologicznymi (a wiemy przecież, że cukrzyca i choroby serca to „para” coraz powszechniejsza, również w młodszych grupach wiekowych)
    • Leki moczopędne i glikortykosteroidy antagonizują jej działanie;
    • ACE-inhibitory i beta-blokery mogą potęgować jej hipoglikemizujące działanie (ocenia się na szczęście, że w większości przypadków nie jest to powodem do obaw).

 

Puenta:

Leki z metforminą są cały czas w obrocie, więc nie ma powodów, aby pacjent zaprzestał ich stosowania. Tym bardziej, że preparat ten jest podstawą leczenia cukrzycy, na co wskazują zarówno zalecenia PTD, jak również dane kliniczne.

 

Przygotował zespół zatrzymajpacjenta.pl